عبد الجواد الكليدار ( مترجم : مسلم صاحبى )

303

تاريخ كربلا وحائر الحسين ( ع ) ( تاريخ كربلا و حائر حسينى ) ( فارسى )

تحليل حوادث و رويدادهاى ياد شده و دستاوردهاى بزرگ آنها يادكرد ما از غاليانى كه شرف سيادت را ، جز با زور و بهتان به خود نبستند - آن هم با اين شرح و تفصيل - صرفاً به منظور به تصوير كشيدن عواملى بود كه به آشفتگى و پريشانى اوضاع و احوال آن روز منتهى گشت و نيز رويدادهايى كه براى حائر مقدس و مشاهد مشرّفه از قبيل غارت ، سرقت و ويرانى از يك جانب توسط محمد بن فلّاح در نجف اشرف و از سوى ديگر به دست پسرش على بن محمد در كربلا پيش آمد . اگرچه بعد از اين هم به شرح و بسطى بيش از آنچه از نظر گذشت ، راجع به كارهاى على بن محمد بن فلاح ، همانند آنچه ضبّهء بن محمد اسدى ، قبل از وى انجام داد - مانند غارت اموال حائر و كشتن برق‌آساى عدّه زيادى از زائران و ساكنان و اسير كردن بازماندگان و انتقال آنان به مركز حكومت خود در الجزاير و بصره - دسترسى پيدا نخواهيم كرد ؛ ولى مىتوانيم به موجب شواهد و قرائن تاريخى ، ارزيابى كنيم كه خسارت حائر در اين مرحله ، به مراتب بيشتر از سال 526 ه بوده است . زيرا حائر مقدس در اين مدّت زمان طولانى بعد از المسترشد تا سال 858 ه گسترش پيدا كرده ، درآمد و موقوفاتش ، فزونى يافت و خزانه‌اش از تحفه‌هاى نفيس و چشمگير و هديه‌هاى گران‌قيمت كه سلاطين و زمامداران متأخر دولت بنى عباس ، خصوصاً احمد الناصر بالله و نيز پادشاهان شيعه ، هم‌چون محمود غازان ( 694 - 703 ه ) و سلطان محمد خدابنده ( 703 - 716 ه ) و پسرش بهادرخان ( 716 - 736 ه ) ؛ سپس سلطان اويس جلايرى ( 757 - 775 ه ) و فرزندانش ، سلطان حسين ( 775 - 784 ه ) و سلطان احمد ( 784 - 808 ه ) ، پيشكش كرده بودند ، پُر و سرشار بوده است و هر كدام از سلاطين جلايرى مذكور ، آثار بزرگ و باعظمتى براى حائر مقدس باقى گذارده‌اند . اين در حالى است كه بهره و نصيب شاهان « قره قويونلو » ، اعم از « قرايوسف » ( 815 - 827 ه ) و فرزندانش اسكندر ( 827 - 840 ه ) و ميرزا جهانشاه ( 840 - 872 ه )